Landschap fotografie

 

Ondanks dat ik een behoorlijk brede interesse heb in de fotografie is landschap fotografie iets wat ik het liefst doe. De voldoening die het geeft als iets lukt na een goede voorbereiding geeft me een heel goed gevoel.

Maar landschap fotografie bestaat niet alleen maar uit mooie platen maken maar ook uit voorbereiding, afwachten wat het weer gaat doen, veel geduld en teleurstelling.

We hebben ter plaatse altijd te maken met een factor die we redelijk kunnen inschatten maar verder niet en dat is het weer. Soms trekt de lucht helemaal dicht en sta je op locatie en kun je na lang wachten, want misschien piept nog net de zon ertussendoor, onverrichter zake weer naar huis.

Het kan ook dat alles helemaal lijkt te gaan zoals je vooraf bedacht hebt en toch is het net niet. Je kunt ook het geluk hebben dat je op de locatie komt en direct na de eerste keer al de foto hebt gemaakt die je altijd al wilde maken.

Het kan allemaal. Je kunt zelf alleen maar zorgen dat je goed voorbereid bent, ter plaatse en op het juiste tijdstip.

De voorbereiding doe je niet alleen thuis vanaf de computer maar ik ga het liefst ook ter plaatse vooraf kijken. Vaak zie je dan net even een mogelijkheid of juist het gebrek daaraan.

Als landschap fotograaf mag een app of ander programmaatje om te bepalen waar de zon opkomt of ondergaat niet ontbreken. Dat is essentiële informatie die je niet kunt missen.

Het gebied kun je tegenwoordig al behoorlijk goed bestuderen via Googlemaps of  vanuit de lucht. Handig om bv kleine paadjes te zien waar je gebruik van wilt maken.

Ook moet je rekening houden met het weer. Een goede weerapp is daarom ook een must plus natuurlijk zelf goed kijken wat het weer gaat doen. 

Ook belangrijk is het tijdstip dat je uitkiest om te gaan fotograferen. Iedereen heeft wel van het gouden uurtje gehoord. De tijden rond zonsopkomst en zonsondergang geven vaak de mooiste kleuren maar vergeet vooral niet ervoor en erna ook te fotograferen. Zo schijnt de zon nadat die is ondergegaan vaak na een minuut of 20 nog heel mooi tegen de onderkant van bewolking aan wat een mooie (roze) gloed kan geven en de lucht verandert ook van kleur wat heel mooi kan zijn. Dat is ook zo voordat de zon opkomt. Dat laatste betekend vaak wel vroeg op maar het is absoluut de moeite waard. Als je ’s-ochtends je bed niet uit kunt komen vergeet het dan in de zomer en probeer het eens in de winter. De zon komt dan immers op een tijdstip op wat het voor mensen aantrekkelijker maakt om deze dan te fotograferen.

Ik neem altijd met mn camera, de Nikon D810 en 2 objectieven mee, de Sigma 24-105 Art en de Nikon 20mm AF-s 1.8. Daarbij gaat ook mn statief mee, circulair polarisatiefilter en een aantal ND en ND grad filters. Deze laatste kunnen ervoor zorgen dat je het verschil in belichting in je foto kunt overbruggen door bv de lucht die dan al lichter is als het gebied eronder meer in evenwicht te laten komen.

Filters zijn er in vele merken en maten maar als je met een voorzetfiltersysteem gaat beginnnen dan adviseer ik om een 100 mm systeem te kopen. Daarmee heb je geen problemen op DX met groothoekobjectieven en bij FX kun je dan tot een 18mm gaan.

Ook voor de  100mm filters zelf is er nogal wat keus. Lee en Singray waren volgens alle testen het best voor wat betreft kwaliteit en daar betaal je dan ook voor. Hitech volgt deze 2 op de voet. Inmiddels is de techniek om filters te maken weer wat verbeterd en zijn ook de filters van Benro meer als de moeite waard om te kopen. Aan de prijs maar voor kwaliteit betaal je nu eenmaal.

In Nederland gebruik ik vaak een 3 stops filter met de harde lijn bij zonsopkomst en een 2 stops bij zonsondergang (ook met harde lijn).

Als ik overdag fotografeer gebruik ik vaak ook nog een 2 stops ND filter bij landschapsfotografie met een 2 stops hard grad filter voor de lucht. Door het ND filter wordt het harde licht wat zachter en dat geeft vaak net het juiste resultaat.

Ook hebben veel merken een zg Bigstopper in het assortiment waarbij het filter wel 10 stops licht tegen houdt. Bekend is dat die van Lee heel goed werkt maar een wat koude, meer blauwe kleur geeft wat als je in RAW / NEF fotografeert eenvoudig met de witbalans te corrigeren is. De Bigstopper van Hitech heeft een iets minder koele kant maar mag van mij ook nog een klein beetje warmere kleuren geven. Nadeel van het Lee filter is dat het van glas is en behoorlijk breekbaar daardoor. Het Hitechfilter is van kunststof. Minder breekbaar daardoor ! Met een Bigstopper focussen we eerst zonder filter en zetten daarna pas het filter erop waarbij we er ook voor zorgen dat de camera niet meer op autofocus staat. Dan moet de sluitertijd nog berekend worden. Dat kun je doen door na het scherpstellen een foto te maken en aan de hand van de sluitertijd dan 10 stops bij te tellen. Vaak moet je, is mijn ervaring voor een goed resultaat,  iets langere sluitertijd aanhouden als je berekend hebt. Ik heb zelf een 10 stops filter van Haida en dat voldoet voor mij uitstekend.

Foto’s met langere sluitertijden van watervallen, landschap aan de kust, al dan niet gecombineerd met een mooie zee doen het vaak goed. Vergeet ook niet op een dag dat de bewolking in beweging is foto’s te nemen van de lucht.

Dan kun je ook met een Big stopper heel mooie effecten krijgen.

Vergeet niet om bij de langere sluitertijden het oculair af te schermen. Bij elke camera zit daar een mooi dopje of schuifje voor bij. Gebruik dat ook.

Dat voorkomt dat je je best moet gaan doen in Photoshop of Lightroom om kleurzweem door licht dat via het oculair binnenkomt weg te halen.

Wat bij landschaps fotografie ook nodig is is een goed stevig statief en een afstandsbediening, al of niet met draad. Ik geef de voorkeur aan draadloos omdat je dan zeker geen invloed op de camera hebt. Ook gebruik ik voor maximale scherpte bij de D810 de spiegelopklapfunctie.

Daar komt dan ook nog een polarisatiefilter bij wat subtiel gebruikt wordt maar daardoor net dat beetje extra kan brengen. Teveel kan er misschien wel heel artistiek uit zien maar is naar mijn mening niet mooi. Voorbeelden van bijna donkerblauwe luchten omdat het polarisatiefilter te ver verdraaid is zien we heel vaak. Ik wil bij mijn foto’s graag dat het er zo natuurlijk mogelijk uitziet. Zo ben ik ook bij HDR voor het subtiele effect.

Een polarisatiefilter kan ook als het niet zonnig weer is uitstekend dienst doen door bv reflecties weg te houden bij bv natte bladeren, ruiten van panden of water.

Iedere fotograaf die wel eens landschappen schiet zou op zn minst een goed circulair polarisatiefilter moeten hebben. Onthoud wel dat je met een polarisatiefilter tot 2 stops licht verliest ! Ook voor een groothoek objectief waar een Circulair Polarisatiefilter op past moet je die zeker in de tas hebben voor bv het maken van een foto van natte bladeren of bij langere sluitertijden om reflecties weg te krijgen of bv stenen of andere voorwerpen onder water bij helder water te benadrukken. Let er wel op dat als je een foto gaat maken met lucht erbij je het filter beter kunt verwijderen omdat de lucht er anders heel onnatuurlijk uit gaat zien.

Ik probeer altijd minimaal een half uur voor zonsondergang of zonsopkomst aanwezig te zijn op locatie, liefst een uur tevoren. Dan kun je rustig je spullen neerzetten en je camera instellen.

En onthoud 1 ding. Je kunt nog zo een mooie plaat in je hoofd hebben zitten, als je die wilt gaan maken moet je er moeite voor doen en tijdig op de locatie aanwezig zijn.